My, intelektualiści i intelektualistki, pedagodzy i pedagożki, przedstawiciele i przedstawicielki środowiska akademickiego oraz różnych zawodów, obywatele i obywatelki Jordanii, podpisani i podpisane pod niniejszym oświadczeniem, wyrażamy nasz głęboki gniew i ból w obliczu haniebnej masakry, której ofiarą padli nasi bliscy, obywatele naszej ojczyzny w miejscowości Hamud.

            Doceniając znaczenie działań służb bezpieczeństwa, podjętych w celu przeciwdziałania temu zbrodniczemu czynowi, które doprowadziły do zatrzymania sprawców, a także oczekując wymierzenia im najsurowszych, odstraszających kar, stanowczo podkreślamy, że działania w zakresie bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości nie stanowią pełnego rozwiązania problemu.

            To, co się wydarzyło, było aktem spełniającym wszystkie znamiona terroryzmu, a nie zwykłym przestępstwem motywowanym kradzieżą, zemstą czy porachunkami. Był to rezultat skrajnej nienawiści o podłożu ideologicznym, którą przesiąknięci byli ci mordercy, a która rozwijała się pod patronatem systemu ideowego zakorzeniającego nienawiść wobec osób odmiennych pod względem religijnym, światopoglądowym, politycznym i społecznym. Celem tego systemu jest podważanie stabilności Jordanii oraz bezpieczeństwa jej mieszkańców.

            Ideologia ta nie mogłaby się tak szeroko rozprzestrzenić, gdyby nie istnienie środowisk, które zapewniły jej zaplecze, udostępniając trybuny oraz publikacje, materiały dźwiękowe i audiowizualne. Opierały się one na skrajnie rygorystycznych źródłach historycznych i ideologicznych, takich jak dzieła Ibn Tajmijji, Ibn Kajjima al-Dżauzijji, Muhammada ibn Abd al-Wahhaba, Hasana al-Banny i Sajida Kutba, a także nagrania wideo i platformy internetowe propagatorów ideologii takfirystycznej i obskuranckiej. Środowiska te prowadziły systematyczne działania mające na celu przeobrażenie sposobu myślenia młodych ludzi, spłycenie ich rozumienia religii, wypaczenie ich postrzegania osób różniących się od nich poglądami i przekonaniami religijnymi, a także zniekształcenie ich spojrzenia na życie, ojczyznę, naród i ludzkość.

            Wnikliwa analiza kontekstu historycznego pokazuje, że kraj staczał się w tę przepaść już od dziesięcioleci, a mianowicie od czasu, gdy część reżimów arabskich zaczęła wykorzystywać religię do celów politycznych oraz w ramach konfliktów międzynarodowych, odpowiadając na znane żądanie Stanów Zjednoczonych Ameryki, aby przyczynić się do prowadzenia zimnej wojny przeciwko Związkowi Radzieckiemu. Umożliwiło to stworzenie intelektualnej, społecznej, gospodarczej i kulturowej infrastruktury, która propagowała doktryny wykluczające i takfirystyczne oraz usprawiedliwiała zabójstwa, zniszczenie i samobójcze akty przemocy motywowane ideologią. Z biegiem czasu środowiska te zaczęły eksportować ekstremistyczną ideologię oraz jej bojowników do ognisk konfliktów w regionie i na świecie.

            Przemianie tej, prowadzonej w sposób systematyczny, towarzyszyły od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku nieustanne próby, wspierane środkami pochodzącymi z petrodolarów, zmierzające do zmiany pluralistycznej tożsamości kulturowej narodu jordańskiego i jego instytucji, a także do oderwania tego kraju – którego mieszkańcy wyróżniali się głębokim przywiązaniem do arabskiej tożsamości narodowej – od jego arabskich korzeni. Działania te realizowano poprzez nadawanie programom nauczania i podręcznikom szkolnym charakteru religijno-takfirystycznego, obsadzanie Ministerstwa Edukacji i Szkolnictwa osobami związanymi z Bractwem Muzułmańskim, przy jednoczesnym zwalczaniu narodowych, demokratycznych i oświeceniowych nurtów intelektualnych. W rezultacie pozostawiono wolne pole dla ideologii takfirystycznej i jej praktyk, tworząc atmosferę narzucającą społeczeństwu ideologiczną i obyczajową kuratelę oraz przyzwalającą na oskarżanie o zdradę i uznawanie za niewiernych wszystkich, którzy wyznają odmienne poglądy. Doprowadziło to w konsekwencji do kierowania gróźb, a nawet zabójstw pod adresem pisarzy i osób wyrażających własne opinie. Jest to krwawy łańcuch wydarzeń, którego ofiarami padli m.in. męczennik Muaz al-Kasasbeh, męczennik Nahid Hattar, a także ofiary tragicznych wydarzeń w As-Salt i na zamku Al-Karak. Łańcuch ten rozciągnął się aż po dzisiejszą masakrę w miejscowości Hamud, której celem było wywołanie odrażającego konfliktu na tle wyznaniowym, pochłaniającego wszystko na swojej drodze. Zapobiegła temu jednak świadomość i odpowiedzialna postawa rdzennej części społeczeństwa jordańskiego.

            Wobec tego doniosłego wyzwania o charakterze narodowym i humanitarnym uważamy, że nie ma innego wyjścia, jak tylko poszukiwać – pod powierzchnią krwawego wydarzenia – przyczyn, które doprowadziły do ukształtowania się skłonności terrorystycznych u sprawców, oraz podjąć działania zmierzające do ich wyeliminowania poprzez rozłożenie na czynniki pierwsze głęboko zakorzenionych źródeł zjawiska terroryzmu i odcięcie go od jego ideologicznych oraz materialnych zasobów. Wymaga to przyjęcia kompleksowej strategii, która wykraczałaby poza wymiar represyjno-karny i obejmowała rozwiązania systemowe, służące resocjalizacji osób, które zeszły na drogę ekstremizmu, a także zabezpieczeniu kraju przed kolejnymi zagrożeniami. Strategia ta powinna opierać się na następujących obszarach działania:

            1. Likwidacja środowisk sprzyjających ideologii takfirystycznej: Monitorowanie i przeciwdziałanie propagowaniu ideologii wykluczenia na forach medialnych, w instytucjach edukacyjnych i religijnych, partiach politycznych, mediach społecznościowych, a także w przestrzeni publicznej. Zastąpienie tego rodzaju przekazu dyskursem patriotycznym i demokratycznym, opartym na poszanowaniu pluralizmu i różnorodności poglądów.

            2. Wzmocnienie potencjału kulturalnego i artystycznego: Rozbudowa sieci ośrodków kultury, placówek artystycznych i obiektów sportowych przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, działających pod auspicjami Ministerstwa Kultury.

            3. Reforma systemu edukacji: Przywrócenie właściwego poziomu funkcjonowania systemu oświaty oraz ugruntowanie najwyższych wartości humanistycznych, wywodzących się z istoty zarówno religii islamskiej, jak i chrześcijańskiej, bez jakiejkolwiek dyskryminacji.

            4. Odrodzenie myśli oświeceniowej: Przywrócenie nauczania filozofii, logiki i etyki w szkołach, a także zapewnienie odpowiedniej rangi zajęciom z plastyki, muzyki i aktywnościom sportowym.

            5. Przeciwdziałanie mowie nienawiści: Wdrożenie i egzekwowanie instrumentów prawnych, edukacyjnych, medialnych i organizacyjnych służących zwalczaniu wszelkich działań wymierzonych w tożsamość oraz zakazaniu mowy nienawiści i podżegania do nienawiści, niezależnie od miejsca ich występowania.

            6. Ochrona wolności wypowiedzi: Zaprzestanie prześladowania wolnej i oświeconej myśli oraz zagwarantowanie obywatelom prawa do korzystania z przysługujących im wolności osobistych.

            Kierując się poczuciem historycznej odpowiedzialności oraz bezwarunkową lojalnością wobec ojczyzny, przedstawiamy niniejsze oświadczenie jako ideową mapę drogową służącą ochronie naszego społeczeństwa.

            Potwierdzamy nasze stanowisko i składamy pod niniejszym oświadczeniem podpisy.

[W dniu 2 listopada 2026 r. pod odezwą widniało 261 podpisów]